Bệnh đái tháo đường là một căn bệnh phổ biến trên toàn cầu, ảnh hưởng đến hàng triệu người. Việc nhận biết các tiêu chuẩn chẩn đoán bệnh đái tháo đường từ sớm có tầm quan trọng lớn để khởi đầu điều trị kịp thời và giảm nguy cơ phát triển các biến chứng nguy hiểm.
Trong bài viết này, chúng tôi sẽ cùng tìm hiểu về sự quan trọng của việc chẩn đoán bệnh đái tháo đường từ sớm, các tiêu chuẩn chẩn đoán liên quan và những vấn đề tiềm tàng có thể xảy ra nếu không thực hiện chẩn đoán kịp thời.
1. Tầm quan trọng của việc chẩn đoán đái tháo đường sớm
Việc xác định chính xác bệnh đái tháo đường từ sớm đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc quản lý bệnh và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Nhờ đó, người mắc bệnh có thể thay đổi lối sống và duy trì chế độ dinh dưỡng phù hợp để kiểm soát mức đường trong máu.
Đối với người mắc bệnh đái tháo đường type 2, việc không chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nguy cơ cao hơn về các vấn đề tim mạch như tắc động mạch vành, đột quỵ và bệnh mạch máu ngoại biên. Điều quan trọng là, nguy cơ bị rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp và béo phì cũng tăng lên đáng kể.
Việc phát hiện bệnh đái tháo đường tuýp 2 từ sớm đóng vai trò vô cùng quan trọng. Điều này giúp giảm gánh nặng điều trị, làm giảm mức độ nghiêm trọng của bệnh và phòng ngừa hiệu quả những biến chứng mãn tính nghiêm trọng.
Triệu chứng của đái tháo đường có thể khó nhận biết ở giai đoạn đầu, nhiều người bệnh không nhận ra. Những dấu hiệu như thèm ăn, cảm giác khát, tiểu nhiều, mệt mỏi, hay đau đầu có thể là những tín hiệu cảnh báo cho bệnh đái tháo đường.
Do đó, theo các bác sĩ từ 6 tháng đến 1 năm bạn nên thực hiện một cuộc kiểm tra sức khỏe tổng quát ít nhất một lần, hoặc thường xuyên hơn tùy thuộc vào tuổi tác và tiền sử bệnh của mỗi người. Đặc biệt, đối với những người có các yếu tố nguy cơ cao về mắc bệnh đái tháo đường tuýp 2, nên chủ động theo dõi các chỉ số liên quan đến đường huyết.
Cùng DIAB tham gia một bài kiểm tra nhỏ TẠI ĐÂY để xem bạn có thuộc nhóm có nguy cơ mắc đái tháo đường cao hay không nhé:
2. Các tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường
Theo Hiệp Hội Đái tháo đường Hoa Kỳ (ADA), việc đưa ra chẩn đoán đái tháo đường dựa vào một trong 4 tiêu chuẩn sau đây:
2.1 Kiểm tra mức đường huyết ngẫu nhiên
Thỉnh thoảng, các bác sĩ có thể sử dụng xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên để đưa ra chẩn đoán về đái tháo đường. Điều này cho phép bạn kiểm tra bất cứ lúc nào mà không cần phải nhịn ăn trước. Xét nghiệm đường huyết ngẫu nhiên thường được thực hiện bằng cách châm máu từ ngón tay để lấy 1 giọt.
Khi mức đường huyết ≥ 200 mg/dL (hoặc 11,1 mmol/L) trong hai lần kiểm tra khác nhau, điều này được coi là bất thường và có thể dẫn đến chẩn đoán đái tháo đường.
2.2 Kiểm tra mức đường huyết khi đói (fasting plasma glucose: FPG)
Nếu mức đường huyết của bạn ≥ 126 mg/dL (tương đương 7 mmol/L) sau ít nhất 8 giờ không ăn uống (có thể uống nước lọc hoặc nước đun sôi để nguội), bạn có thể gặp tình trạng đái tháo đường.
2.3 Kiểm tra đường huyết HbA1c
Xét nghiệm HbA1c phải được tiến hành tại phòng thí nghiệm tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế. Loại xét nghiệm này đo mức đường huyết trung bình trong khoảng 2-3 tháng của một người.
Thường thì, insulin được tạo ra bởi tuyến tụy để chuyển đổi glucose từ thức ăn thành năng lượng cho cơ thể. Tuy nhiên, nếu insulin không đủ hoặc không hoạt động hiệu quả, glucose sẽ liên kết với protein hemoglobin trong các tế bào hồng cầu.
Khi tế bào hồng cầu mang theo oxy đi khắp cơ thể, glucose cũng được kèm theo. Tuổi thọ của tế bào hồng cầu là khoảng 2-3 tháng. Do đó, việc kiểm tra HbA1c nên được thực hiện hàng quý và có thể thực hiện từ 2-4 lần mỗi năm.
Nếu kết quả xét nghiệm A1C của bạn là 6,5% hoặc cao hơn, có thể bạn bị đái tháo đường.
2.4 Nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống
Một phương pháp chẩn đoán đái tháo đường hiệu quả khác là xét nghiệm dung nạp glucose đường uống. Đây là cách kiểm tra sự sử dụng glucose – một nguồn năng lượng quan trọng cho các hoạt động của cơ thể.
Bạn sẽ nhịn đói từ nửa đêm trước khi thực hiện xét nghiệm, sau đó uống 75g glucose pha loãng trong 250-300ml nước trong vòng 5 phút. Lưu ý, trong 3 ngày trước xét nghiệm, bạn nên tiêu thụ khoảng 150-200 gram carbohydrate mỗi ngày.
Nếu kết quả đạt ≥ 200 mg/dL (hay 11,1 mmol/L), bạn sẽ được chẩn đoán mắc bệnh đái tháo đường.
Ngoài ra, nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống cũng được thực hiện khá phổ biến để kiểm tra đái tháo đường thai kỳ.
Hướng dẫn chẩn đoán đái tháo đường theo Bộ Y Tế 2023
3. Những biến chứng có thể xảy ra nếu không chẩn đoán đái tháo đường kịp thời
Đái tháo đường nếu không được chẩn đoán kịp thời, có thể xảy ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Dưới đây là một số biến chứng của đái tháo đường:
3.1 Biến chứng tim mạch
Đái tháo đường có thể tăng nguy cơ mắc các vấn đề tim mạch như đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và bệnh mạch vành. Đường huyết cao kéo dài có thể gây tổn thương mạch máu và gây ra sự hình thành các cặn bã trong mạch máu.
3.2 Biến chứng thần kinh
Bên cạnh ảnh hưởng đến hệ tim mạch, đái tháo đường còn có khả năng gây tổn thương thần kinh, được gọi là đái tháo đường thần kinh. Những triệu chứng này thường bao gồm đau thắt lưng, đau ở các ngón tay và chân, cảm giác mỏi mệt cơ bắp, và mất cảm giác. Trong các trường hợp nghiêm trọng, đái tháo đường thần kinh có thể dẫn đến khó khăn trong việc thực hiện các hoạt động hàng ngày.
3.3 Biến chứng thị lực
Đái tháo đường có thể làm suy giảm thị lực và các vấn đề khác về mắt như đục thủy tinh thể, đục mắt đen, bệnh đục mạc và trong một số trường hợp nghiêm trọng, có thể gây mất thị lực.
3.4 Biến chứng thận
Khi mức đường huyết cao kéo dài và không được kiểm soát, các mạch máu nhỏ trong thận bị tổn thương. Điều này dẫn đến sự suy giảm chức năng và tổn thương cấu trúc của các đơn vị chức năng của thận.
Đái tháo đường là nguyên nhân hàng đầu gây suy thận và có thể dẫn đến bệnh thận mãn tính. Trong trường hợp nghiêm trọng, điều trị thay thế chức năng thận như xử lý thay thế thận hoặc ghép thận có thể là cần thiết.
3.5 Biến chứng chân
Đái tháo đường có thể gây tổn thương dây thần kinh và mạch máu của chân, dẫn đến vấn đề chân như viêm mủ, loét chân, bỏng, và trong một số trường hợp nghiêm trọng, có thể dẫn đến thủ thuật cắt chi.
Để tránh những biến chứng nghiêm trọng, việc chẩn đoán đái tháo đường sớm rất quan trọng, từ đó theo dõi mức đường huyết, duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh và tập luyện đều đặn.
4. Chế độ ăn uống và tập luyện phù hợp cho người bệnh đái tháo đường
Tiến sĩ Santosh B, chuyên gia tại bệnh viện Bangalore Baptist Hospital, đã chỉ ra: “Hãy duy trì một chế độ ăn uống lành mạnh và thực hiện tập thể dục tích cực, những người mắc bệnh tiểu đường có thể cải thiện sự đáp ứng insulin và kiểm soát mức đường huyết của mình, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào thuốc hoặc tiêm insulin”.
4.1 Chế độ ăn uống phù hợp cho người bệnh đái tháo đường
Một chế độ ăn uống lành mạnh bao gồm việc tiêu thụ thực phẩm giàu đầy đủ chất dinh dưỡng với lượng vừa phải. Những người mắc bệnh tiểu đường nên đảm bảo các nhóm thực phẩm sau đây trong chế độ ăn uống của họ:
– Nhóm thực phẩm giàu chất xơ: Bông cải xanh, cà rốt, rau xanh, ớt và cà chua
– Nhóm thực phẩm giàu vitamin: Cam, dưa, quả mọng, táo, đu đủ,…
– Ngũ cốc: Ngũ cốc nguyên hạt, như lúa mì, gạo, yến mạch, bột ngô, lúa mạch và hạt diêm mạch.
– Thực phẩm giàu protein : thịt gà, cá, thịt nạc, các loại hạt và đậu phộng, trứng, đậu, đậu khô như đậu xanh và đậu phụ.
– Các sản phẩm từ sữa không béo : sữa yến mạch, sữa hạnh nhân, sữa chua, sữa ít béo.
Hiện nay vẫn còn một số quan điểm sai lầm về chế độ ăn cho bệnh nhân đái tháo đường được nhiều người truyền tai nhau đó là:
– Người bị bệnh đái tháo đường chỉ nên ăn miến dong, không ăn cơm: điều này hoàn toàn sai lầm. Do miến dong có chỉ số đường huyết là 95 cao hơn gạo trắng là 83.
– Bệnh nhân đái tháo đường cần dừng ăn tinh bột: tuy nhiên, chế độ ăn cho bệnh nhân đái tháo đường không nên loại bỏ tinh bột hoàn toàn, mà cần cân đối lượng tinh bột trong ngày để cung cấp từ 45 – 55% năng lượng cho cơ thể.
– Bệnh nhân đái tháo đường có thể ăn mì tôm thay cơm: điều này không đúng vì mì tôm cũng nằm trong nhóm thực phẩm chứa nhiều bột đường.
Ngoài việc tạo ra các thói quen như ăn uống lành mạnh và vận động thích hợp để thay đổi lối sống hiệu quả và bền vững, người bệnh cũng cần nhận được sự trang bị kiến thức và hướng dẫn từ các chuyên gia.
Tại DIAB, có một đội ngũ bác sĩ, chuyên gia và huấn luyện viên sức khỏe được đào tạo một cách bài bản và có nhiều kinh nghiệm đang sẵn sàng giúp bạn xây dựng chế độ dinh dưỡng và vận động phù hợp với sở thích và tình hình sống của bạn.
Với kinh nghiệm đồng hành cùng hơn 40 bệnh viện lớn, uy tín và 2.000 người bệnh đái tháo đường, tiền đái tháo đường thay đổi lối sống. DIAB cam kết cải thiện chỉ số HbA1c, cân nặng, sức khỏe tinh thần và ổn định đường huyết chỉ sau 12 tuần tham gia.
Hãy tham gia ngay chương trình “Sống khỏe cùng Đái tháo đường” và hành động để sống vui khoẻ hơn mỗi ngày với lối sống lành mạnh và tích cực phù hợp với bạn nhất.
4.2 Tạo thói quen tập luyện dành cho người đái tháo đường
Bên cạnh chế độ ăn uống, việc tập luyện cũng đóng vai trò rất quan trọng trong việc kiểm soát đái tháo đường. Tập luyện giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, giảm mức đường trong máu và tăng cường sức khỏe tổng thể của người bệnh.
Tuy nhiên, trước khi bắt đầu tập luyện, người bệnh đái tháo đường cần tham khảo ý kiến của bác sĩ để có mức độ tập luyện phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.
Các hoạt động như đi bộ, chạy bộ, bơi lội và tập thể dục nhẹ được coi là tốt cho người đái tháo đường. Cần lưu ý đề tránh các hoạt động quá căng thẳng hoặc mệt mỏi, có thể gây ra các vấn đề về sức khỏe.
5. Kết luận
Đó là những thông tin cơ bản về tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường, sự quan trọng của việc chẩn đoán kịp thời và chế độ ăn uống, tập luyện phù hợp cho người bệnh. Chúng tôi khuyên bạn nên tham khảo ý kiến của bác sĩ để có chẩn đoán và quản lý tốt nhất cho tình trạng sức khỏe của bạn.